Özsoy: Gesi güvercinlikleri barut ham maddesi temininde de kullanıldı

Gesi’deki güvercinliklerde biriken gübre, geçmişte yalnızca tarımsal üretimde değerlendirilmedi. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtım Vakfı (ÇEKÜL) Kayseri İl Temsilcisi Prof. Dr. Osman Özsoy’un verdiği bilgiye göre, bu gübreden kara barutun temel maddelerinden biri olan güherçile de elde edildi.

Özsoy, Osmanlı döneminde Anadolu’daki çiftçi ve köylülerden alım garantisiyle güvercin gübresi temin edildiğini söyledi. Güherçile fabrikalarından birinin Kayseri’de, diğerinin Konya’da bulunduğunu belirtti. Bu üretimin bölgede geçim kaynağı oluşturduğunu, alım garantisinin de insanları güvercinlik inşa etmeye yönelttiğini ifade etti.

Güvercinlerin başka ihtiyaçlar için de yetiştirildiğini anlatan Özsoy, etlerinin besin olarak tüketildiğini, tüylerinden yastık ve yorgan yapıldığını, kuşların haberleşmede kullanıldığını kaydetti. Güvercin gübresinden ise Kapadokya’daki üzüm bağlarında yaygın biçimde yararlanıldığını aktardı.

Özsoy’un anlattığına göre, Gesi ve Koramaz Vadisi’ndeki güvercinlikler genellikle güneye bakan yüksek duvarlara sahip. Kesme taşlarla yapılan bu yapılarda, kuşların giriş çıkış sırasında dinlenebildiği bölümler bulunuyor. Yer altında da nişler ve oyuklar yer alıyor.

Güvercinlerin nişlere yumurtalarını bıraktığını ve yavrularını burada büyüttüğünü belirten Özsoy, yapının ortasındaki boşlukta gübre biriktiğini anlattı. Bu gübrenin belirli dönemlerde dışarı çıkarılarak tarımda kullanıldığını söyledi.

Yapıların kesin inşa tarihinin bilinmediğini vurgulayan Özsoy, mimarilerine bakarak yaklaşık 200-250 yıllık olduklarını tahmin ettiklerini belirtti. Güvercinliklerin Koramaz Vadisi boyunca devam ettiğini, en yoğun olarak Gesi’de bulunduğunu ifade etti.

Özsoy, bölgedeki güvercinliklerin 2014 yılından itibaren haritalandırıldığını ve tescillendiğini de aktardı.